Folder darmziekten

80 % van de natuurlijke weerstand bevindt zich in de darmen. De aanwezige micro-organismen in het spijsverteringskanaal, kortweg de darmflora ondersteunt de spijsvertering en vormt een barrière tegen mogelijk schadelijke organismen.  Ze vormen als het ware een muur tegen mogelijke indringers. Bovendien vormen ze stoffen die een gunstige werking hebben op het darmslijmvlies zelf. Vandaar dat een evenwichtige darmflora belangrijk is ter preventie van darmkanker, voedingsintoleranties en allergieën. De darmflora bestaat uit meer dan 500 verschillende soorten bacteriën en de samenstelling is voor iedere persoon uniek.

Wanneer de darmflora uit evenwicht raakt, kunnen er allerlei klachten optreden. Bij sommige mensen is de darm intact, toch klagen ze over chronische darmklachten zoals winderigheid, opgeblazen gevoel en diarree afgewisseld met constipatie. Deze chronische klachten worden samengevat onder de noemer

Prikkelbare darmsyndroom (=PDS). PDS is niet gevaarlijk, wel vervelend. Het is ook duidelijk stressgerelateerd. Soms is er sprake van een lactose-intolerantie (intolerantie voor melksuiker of lactose), een fructose-intolerantie  (intolerantie voor vruchtensuiker of fructose) of een glutenintolerantie (intolerantie voor bepaalde eiwitten aanwezig in tarwe, rogge, haver, gerst, spelt en kamut) of een combinatie van intoleranties (en vaak voorkomende combinatie is lactose- en glutenintolerantie). Ook kan er sprake zijn van een onevenwichtige darmflora waarbij ongunstige bacteriën of schimmels gaan overheersen. Deze minder gunstige flora gaat overgebleven voedseldeeltjes fermenteren met vorming van allerlei gassen en veroorzaakt zo een opgeblazen buik. Een combinatie van aangepaste voeding, darmflorapreparaten met gunstige bacteriën en vaak ook relaxatietherapie kunnen de problemen verhelpen.

 

Niet iedereen die klaagt over een opgeblazen gevoel heeft PDS. Een opgeblazen gevoel kan namelijk ook veroorzaakt worden door een overdadige maaltijd waardoor de spijsverteringsenzymen het werk niet aankunnen en een gedeelte van het voedsel verderop in de darmen door de darmbacteriën wordt gefermenteerd met gasvorming tot gevolg.

Voedingsmiddelen als schorseneren, kolen en bonen staan erom bekend gasvorming uit te lokken. Dit heeft te maken met de aanwezige oplosbare vezels die niet door de menselijke spijsverteringsenzymen kunnen worden afgebroken en dus onverteerd in het colon terechtkomen. Daar vormen ze een heerlijke maaltijd voor de darmflora. Vezels zorgen dus voor een gunstige darmflora maar een te hoge consumptie kan wel aanleiding geven tot winderigheid. Alle groenten en fruit bevatten de voor de darmflora gunstige oplosbare vezels, wie echter niet gewend is van dagelijks voldoende groenten te eten, doet er goed aan de consumptie langzaam op te drijven.

 

Constipatie treedt op wanneer verteerde voeding te traag door het spijsverteringskanaal beweegt. Hierdoor is er minder dan drie keer per week ontlasting. Ijzerpillen en bepaalde medicijnen kunnen constipatie in de hand werken. Volgende leefregels kunnen constipatie vermijden of verhelpen: voldoende water drinken; dagelijks soep eten en voldoende groenten en fruit op het menu zetten.  Kies voor volwaardige granen (haver, volkoren brood,...) in plaats van de geraffineerde vorm (wit brood, witte rijst,...). Gebruik liever geen vezelpreparaten omdat de opname van vitaminen en mineralen in het gedrang komt en er extra vocht moet ingenomen worden, wat vaak vergeten wordt. Tijd maken voor het ontbijt is ook belangrijk. Na het ontbijt is er  immers bij vele mensen een aandrang om te ontlasten. Herhaaldelijk uitstel doordat men al onderweg is, kan aanleiding geven tot obstipatie. Verder zijn vetstoffen noodzakelijk voor de darmen. Vetarme diëten geven vaak aanleiding tot constipatie.
Overdreven zuivelgebruik (melk, kaas,kwark, yoghurt) werkt verstoppend. Drink daarom geen melk en wees matig met kaas en yoghurt.
Beweging geeft massage aan de darmen en zorgt voor een goede doorbloeding en peristaltiek.
Probiotica hebben een gunstig effect op de peristaltiek.

 

Als er sprake is van een “lekkende darm”, treedt er naast darmklachten ook vermoeidheid op. Normaalgezien kunnen alleen volledig afgebroken voedseldeeltjes door de darmwand passeren. Bij een lekkende darm is de darm te doorlaatbaar geworden, waardoor er ook onvolledig verteerd voedsel en dus nog te grote voedselmoleculen door de darmwand heen kunnen sijpelen. Onverteerd voedsel is toxisch en belast het organisme met vermoeidheid tot gevolg.

 

Ernstiger wordt het als de darm ontsteekt. Bij de ziekte van Crohn is het darmweefsel op verschillende plaatsen chronisch ontstoken. Dit geeft maagdarmklachten, diarree (vaak is er slijm of bloed bij de ontlasting), maar ook misselijkheid, gewichtsverlies en verminderde eetlust. Afhankelijk van de plaats en de ernst van de aantasting treden er voedingstekorten en vermoeidheid op. De ziekte verloop in fases, er zijn periodes van opstoten en periodes zonder klachten. De exacte oorzaak van de ziekte is niet gekend.

Bij een ontsteking van de wand van de dikke darm spreekt men van colitis, als dit gepaard gaat met zweervorming spreekt men van Colitis Ulcerosa. Colitis ulcerosa onderscheidt zich in die mate van de ziekte van Crohn door het feit dat de ontsteking zich beperkt tot de dikke darm.


Emotionele en psychologische factoren kunnen een belangrijke rol spelen in het ontstaan van milde maar ook meer ernstige darmproblemen.